Nga analiza e dokumenteve buxhetore dhe Programeve Buxhetore Afatmesme të bashkive të qarkut Elbasan rezulton se të rinjtë mbeten një nga grupet më pak të financuara nga pushteti vendor. Pavarësisht deklaratave të vazhdueshme për rëndësinë e rinisë, në shumicën e rasteve mungojnë fondet, programet dhe investimet e dedikuara që adresojnë drejtpërdrejt nevojat e tyre.
Analiza e buxheteve të Bashkive Elbasan, Cërrik, Librazhd, Belsh, Prrenjas dhe Gramsh tregon se investimet për infrastrukturën rinore, zhvillimin e aftësive, punësimin, pjesëmarrjen qytetare apo krijimin e hapësirave rinore janë pothuajse inekzistente ose të paidentifikueshme në dokumentet zyrtare.
Cërriku: Miliona për investime, asgjë për rininë
Në Bashkinë Cërrik buxheti parashikon 8.6 milionë lekë për projekte dhe mbi 149 milionë lekë për investime. Megjithatë, në dokumentacionin buxhetor nuk identifikohet asnjë fond, program apo projekt i dedikuar për të rinjtë.
Mungesa e një linje të qartë financimi ngre pikëpyetje mbi prioritetet e bashkisë, veçanërisht në një kohë kur largimi i të rinjve nga zonat rurale dhe mungesa e aktiviteteve komunitare mbeten sfida të mëdha.
Elbasani: Premtimi për fond rinor mbetet në letër
Në Bashkinë Elbasan nuk rezulton të jetë krijuar fondi i posaçëm për rininë i premtuar publikisht nga kryetari i bashkisë. Nga ana tjetër, bashkia ka nisur investime në tre institucione arsimore, dy shkolla 9-vjeçare dhe një shkollë të mesme.
Megjithëse investimet në arsim janë të rëndësishme dhe përfitojnë edhe të rinjtë, ato nuk përbëjnë një politikë rinore të mirëfilltë. Në dokumentet buxhetore mungon një fond i dedikuar që të mbështesë aktivitetet rinore, zhvillimin profesional, inovacionin apo pjesëmarrjen qytetare të të rinjve.
Librazhdi: Aktivitete kulturore pa fokus të qartë
Bashkia Librazhd parashikon 3 milionë lekë në vit për organizimin e aktiviteteve artistike dhe kulturore. Megjithatë, dokumentet nuk specifikojnë nëse këto aktivitete synojnë të rinjtë dhe nuk evidentojnë investime konkrete në programe apo shërbime rinore.
Në mungesë të treguesve të qartë, është e pamundur të vlerësohet se sa nga këto fonde përfitojnë realisht të rinjtë e bashkisë.
Belshi: Investime pa përfitues të identifikuar
Në Bashkinë Belsh parashikohen mbi 66 milionë lekë investime dhe 20 milionë lekë për projektime, ndërsa 500 mijë lekë janë planifikuar për transportin e nxënësve me aftësi të kufizuara.
Megjithatë, asnjë nga këto zëra nuk shoqërohet me programe të dedikuara për rininë. Në dokumentacion nuk gjenden projekte që synojnë zhvillimin e aftësive, punësimin e të rinjve apo krijimin e hapësirave rinore.
Prrenjasi: Një fushë futbolli nuk mjafton
Në buxhetin e Bashkisë Prrenjas evidentohet investimi prej 22 milionë lekësh për ndërtimin e fushës së futbollit dhe fushës së minifutbollit.
Megjithëse ky investim mund të përdoret nga të rinjtë, ai nuk paraqitet si pjesë e një strategjie rinore dhe nuk shoqërohet me programe sportive apo sociale për këtë grupmoshë. Njëkohësisht, dokumentacioni evidenton se fondi për investime sportive rezulton zero lekë.
Kjo tregon se sporti dhe rinia nuk trajtohen si sektorë prioritarë në planifikimin afatgjatë të bashkisë.
Gramshi: Asnjë ndryshim prej vitesh
Në Bashkinë Gramsh situata duket e pandryshuar prej vitit 2023. Dokumentet buxhetore nuk identifikojnë fonde apo projekte të dedikuara për rininë dhe nuk paraqesin iniciativa konkrete për fuqizimin e të rinjve.
Mungojnë investimet në qendra rinore, programe aftësimi, mbështetje për sipërmarrjen apo nisma që nxisin pjesëmarrjen e të rinjve në jetën publike.
Një brez jashtë prioriteteve
Në të gjitha bashkitë e analizuara vihet re një model i përbashkët: të rinjtë përmenden rrallë në dokumentet financiare dhe pothuajse asnjëherë si kategori përfituese e fondeve të dedikuara.
Ndërkohë që Shqipëria përballet me emigrimin masiv të të rinjve, papunësinë, mungesën e aktiviteteve komunitare dhe pjesëmarrjen e ulët në vendimmarrje, buxhetet vendore vazhdojnë të mos ofrojnë përgjigje konkrete.
Pyetja që mbetet është e thjeshtë: nëse bashkitë nuk investojnë sot tek të rinjtë, kush do të ndërtojë të ardhmen e këtyre komuniteteve nesër?
