Inteligjenca artificiale (AI) po ndihmon në identifikimin më të hershëm të kancereve agresive të gjirit, të cilat rriten shpejt dhe janë më të vështira për t’u trajtuar, sipas rezultateve të një studimi të gjerë të kryer në Suedi, ku u përfshinë pothuajse 100 mijë gra.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore The Lancet, analizoi gra të moshës 40 deri në 80 vjeç, pjesëmarrëse në programin kombëtar suedez të skanimit të gjirit gjatë periudhës prill 2021 – dhjetor 2022. Zbulimi më i hershëm i këtyre formave agresive të kancerit mund të shpëtojë jetë dhe njëkohësisht të lehtësojë ndjeshëm ngarkesën e punës për radiologët.
Mamografia konsiderohet metoda më efektive për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit dhe për reduktimin e vdekshmërisë. Udhëzimet evropiane rekomandojnë që çdo skanim të vlerësohet nga dy radiologë, megjithatë kjo kërkesë shpesh është e vështirë për t’u zbatuar për shkak të mungesës së stafit.
Sipas studiuesve, rreth 20–30% e rasteve të kancerit të gjirit diagnostikohen midis kontrolleve rutinë, të njohura si “kancere intervali”. Këto forma zakonisht rriten më shpejt, zbulohen në faza më të avancuara dhe janë më të vështira për t’u trajtuar.
Si u përdor AI në studim
Në provë, gratë u ndanë rastësisht në dy grupe:
një grup me skanim standard të shqyrtuar nga dy radiologë;
një grup ku skanimi mbështetej nga AI, e cila shënonte zonat e dyshimta, ndërsa vendimi final merrej nga radiologu.
Rezultatet treguan se grupi i mbështetur nga AI kishte 11 raste më pak të kancereve intervali gjatë dy viteve, një ulje prej 12% krahasuar me metodën standarde. Njëkohësisht, u zbuluan më shumë raste kanceri gjatë skanimeve rutinë.
Studiuesja Jessie Gommers nga Qendra Mjekësore Universitare Radboud theksoi se AI funksionon si mjet mbështetës dhe jo si zëvendësues i radiologëve, duke ndihmuar në interpretimin më të saktë të imazheve.
Ulje e ndjeshme e ngarkesës së punës
Në skanimet e mbështetura nga AI, vetëm një radiolog ishte i nevojshëm për shqyrtim, çka solli një ulje të ngarkesës së punës me rreth 44%. Ky përfitim konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm për sistemet shëndetësore që përballen me mungesë specialistësh.
Sipas të dhënave globale:
një në 20 gra diagnostikohet me kancer gjiri gjatë jetës;
në vitin 2022, rreth 2.3 milion gra u diagnostikuan me këtë sëmundje në mbarë botën;
rreth 670 mijë gra humbën jetën;
vetëm në Evropë u regjistruan gati 558 mijë raste të reja.
A mund të zëvendësojë AI mjekët?
Megjithëse mamografia e mbështetur nga AI përdoret tashmë në disa zona të Suedisë dhe Danimarkës, ekspertët theksojnë se teknologjia nuk është gati të zëvendësojë mbikëqyrjen njerëzore.
Dr. Olga Oikonomidou nga Qendra e Kancerit e Universitetit të Edinburgh tha se qëllimi i AI është të ndihmojë radiologët të punojnë më shpejt dhe më me efikasitet, jo t’i zëvendësojë ata. Ajo nënvizoi gjithashtu se sistemet e AI duhet të testohen me të njëjtin rigorozitet si ilaçet dhe nuk duhet të shihen thjesht si alternativa me kosto të ulët.
