Një citat i marrë nga historia e Greqisë së lashtë ka rikthyer në vëmendje një nga teoritë më të diskutuara të gjeopolitikës moderne: “Kurthi i Tukididit”. Gjatë një bisede me Donald Trump, presidenti kinez Xi Jinping paralajmëroi për rrezikun që rivaliteti mes një fuqie në ngritje dhe një fuqie dominuese të përshkallëzohet në konflikt, ashtu si ndodhi dikur mes Athinës dhe Spartës.
Koncepti e merr emrin nga Tukididi, autori i veprës Lufta e Peloponezit, ku përshkruhet konflikti i madh mes Athinës dhe Spartës në shekullin V para Krishtit. Në analizën e tij, historiani shkruante se “ngritja e Athinës dhe frika që kjo shkaktoi në Spartë e bënë luftën të pashmangshme”.
Kjo ide është rimarrë në kohët moderne nga studiuesit e marrëdhënieve ndërkombëtare për të shpjeguar tensionet që krijohen kur një fuqi e re sfidon dominimin e një fuqie ekzistuese.
Sipas këtij interpretimi, Athina përfaqësonte fuqinë në rritje, me zgjerim ekonomik, ushtarak dhe detar, ndërsa Sparta simbolizonte rendin tradicional dominues të botës greke. Rivaliteti mes dy qytet-shteteve çoi në Lufta e Peloponezit, një konflikt i gjatë që u zhvillua nga viti 431 deri në 404 para Krishtit dhe që dobësoi të dyja palët.
Shprehja moderne “Kurthi i Tukididit” u bë e njohur nga studiuesi i Harvardit Graham Allison, veçanërisht përmes librit të tij Destined for War. Në këtë vepër, Allison analizon marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, duke argumentuar se ndryshimet në ekuilibrat globalë të pushtetit shpesh shoqërohen me tensione, frikë reciproke, nacionalizëm dhe llogaritje të gabuara që mund të çojnë në konflikt, edhe pa një dëshirë të drejtpërdrejtë për luftë.
Xi Jinping e ka përdorur prej vitesh këtë referencë në komunikimet me presidentët amerikanë, nga Barack Obama dhe Joe Biden, deri te Donald Trump. Përmes këtij paralajmërimi, lideri kinez synon të theksojë se ngritja e Kinës nuk duhet parë si një kërcënim i pashmangshëm nga Uashingtoni, në mënyrë që konkurrenca strategjike mes dy superfuqive të mos degjenerojë në një përplasje të hapur.
Çështje si Tajvani, tregtia globale dhe rivaliteti teknologjik mbeten ndër pikat më të ndjeshme në marrëdhëniet mes Pekinit dhe Uashingtonit, duke e bërë teorinë e “Kurthit të Tukididit” një referencë gjithnjë e më aktuale në debatin ndërkombëtar.
