ANGLI- Një fenomen i fuqishëm El Nino që po zhvillohet në Oqeanin Paqësor mund të jetë ndër më të fortët e regjistruar ndonjëherë, duke rritur ndjeshëm temperaturat globale dhe rrezikun për fenomene ekstreme të motit. Paralajmërimi vjen nga Met Office, shërbimi kombëtar meteorologjik i Mbretërisë së Bashkuar, i cili vlerëson se ndikimi i El Nino-s, i kombinuar me efektet e ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor, bën që viti 2027 të jetë viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë.
“Një fenomen i paprecedentë”
Adam Scaife, drejtues i parashikimeve afatgjata në Met Office, e ka cilësuar situatën si një ngjarje të paprecedentë. Sipas të dhënave më të fundit, temperaturat e sipërfaqes së detit në një zonë kyçe të Paqësorit janë aktualisht më shumë se 2°C mbi mesataren. Parashikimet sugjerojnë se anomalitë e temperaturës mund të kalojnë 3°C më vonë gjatë këtij viti, ndërsa El Niño arrin kulmin.
Nëse kjo ndodh, do të ishte një nivel i paprecedentë në të dhënat që datojnë që nga viti 1950 dhe, sipas ekspertëve, potencialisht fenomeni më i fuqishëm i këtij lloji që prej shekullit XIX. Në disa zona të Paqësorit, temperaturat e ujërave në thellësi janë rreth 8°C mbi normalen, në një thellësi prej afërsisht 100 metrash. Kjo sasi e madhe nxehtësie mund të veprojë si një rezervuar energjie, duke e forcuar më tej El Niño-n.
Çfarë është El Niño?
El Niño është një fenomen natyror klimatik që shfaqet zakonisht çdo dy deri në shtatë vjet dhe zgjat rreth një vit. Gjatë një episodi El Niño, erërat tregtare që zakonisht fryjnë nga lindja drejt perëndimit përgjatë Paqësorit dobësohen, madje në disa raste mund të ndryshojnë drejtim. Si pasojë, ujërat e ngrohta zhvendosen drejt lindjes.
Nxehtësia e akumuluar në oqean çlirohet në atmosferë, duke ndikuar në temperaturën globale dhe duke ndryshuar modelet e reshjeve në shumë rajone të botës. Shkencëtarët e klasifikojnë një situatë si El Niño kur temperatura e sipërfaqes së detit në një zonë të caktuar të Paqësorit është të paktën 0.5°C mbi mesataren. Aktualisht, anomalitë janë shumë më të larta.
Pasoja në motin global
Ndikimi i El Niño-s nuk kufizohet vetëm në Paqësor. Ndryshimet në shpërndarjen e nxehtësisë dhe në modelet e erërave atmosferike mund të ndikojnë në motin në kontinente të ndryshme. Ekspertët kanë vënë re tashmë disa sinjale që mund të lidhen me fenomenin. Në Azinë Jugore, për shembull, reshjet e musonit në Indi kanë qenë nën mesataren gjatë vitit 2026. Në të njëjtën kohë, ndryshimet në modelet e erërave mbi Karaibe dhe Atlantikun tropikal mund të ndikojnë në aktivitetin e uraganeve.
Pasojat e mundshme janë të ndryshme sipas rajoneve
Australia mund të përballet me rrezik më të lartë për thatësira dhe zjarre. Edhe Peruja dhe Ekuadori mund të kenë rrezik të shtuar për reshje intensive dhe përmbytje. Ndërsa, jugu i SHBA-së zakonisht përjeton më shumë reshje gjatë episodeve të El Niño-s. Po ashtu disa zona të Amerikës së Jugut, Afrikës qendrore, Azisë Juglindore dhe Australisë mund të përballen me kushte më të thata. Megjithatë, ekspertët theksojnë se asnjë episod El Niño nuk është identik me tjetrin, ndaj pasojat konkrete mund të ndryshojnë.
Po Shqipëria dhe Europa?
Edhe pse El Niño nuk konsiderohet shkaku kryesor i valëve të të nxehtit që kanë karakterizuar verën e këtij viti, ndikimi i tij mund të bëhet më i dukshëm gjatë vjeshtës dhe fillimit të dimrit. Për Europën veriperëndimore, përfshirë Britaninë e Madhe, parashikimet tregojnë mundësi më të larta për moti të lagësht dhe të stuhishëm.
Për Shqipërinë dhe Ballkanin, ndikimi i El Niño-s është më kompleks dhe nuk mund të përkthehet drejtpërdrejt në një parashikim të caktuar për reshje apo temperatura. Kushtet lokale dhe faktorë të tjerë atmosferikë do të jenë vendimtarë për motin në rajon.
2027 mund të thyejë rekordin e temperaturave
Një nga shqetësimet kryesore të ekspertëve lidhet me temperaturat globale. Gjatë një episodi El Niño, sasi të mëdha nxehtësie kalojnë nga oqeani në atmosferë. Ky proces mund të shkaktojë një rritje të temperaturës mesatare globale, veçanërisht gjatë vitit kalendarik që pason kulmin e fenomenit.
Për këtë arsye, shkencëtari i klimës në Met Office, Nick Dunstone, vlerëson se 2027 ka shumë gjasa të zëvendësojë vitin 2024 si viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë. Disa grupe të tjera kërkimore kanë parashikuar një El Niño edhe më të fuqishëm, me anomali që mund të arrijnë deri në 4°C mbi mesataren në zonën përkatëse të Paqësorit.
Sipas klimatologut Zeke Hausfather, nëse një skenar i tillë do të realizohej, nuk do të ishte e pamundur që të bëhej fjalë për një nga episodet më të fuqishme të El Niño-s të 500 apo edhe 1,000 viteve të fundit, megjithëse për periudha kaq të gjata nuk ka të dhëna të mjaftueshme për një vlerësim të sigurt.
Rrezik edhe për sigurinë ushqimore
Pasojat nuk pritet të jenë vetëm meteorologjike. Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) ka paralajmëruar se El Niño mund të kërcënojë dhjetëra miliona njerëz në vendet më të ekspozuara, duke rritur rrezikun e pasigurisë ushqimore në nivele kritike. Ndërsa fenomeni vazhdon të zhvillohet, ekspertët do të monitorojnë nga afër temperaturat e Paqësorit dhe ndikimin e tyre në modelet atmosferike globale.
