ELBASAN, 30 Tetor 2026 — Një skandal i rëndë mjedisore dhe shëndetësor ka vënë në lëvizje organet e drejtësisë në qarkun e Elbasanit, ku mijëra tonë mbetje të rrezikshme industriale janë lënë në qiell të hapur prej më shumë se një viti në hapësirat e Metalurgjikut. Pas konstatimeve alarmante të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit lidhur me praninë e lëndëve me përbërje kancerogjene, Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Elbasan ka zbarkuar zyrtarisht në ambientet e Uzinës së Ferrokromit në Papër, duke regjistruar procedimin penal me numër 1454, të datës 28 tetor 2026.
Vendimi për nisjen e menjëhershme të veprimeve hetimore është marrë nga drejtuesi i Prokurorisë së Elbasanit, Kreshnik Ajazi, i cili ka ngritur një grup të posaçëm të përbërë nga tri prokurore, Kreshnik Ajazi, Jonida Allushi dhe Vasjana Postol. Grupi hetimor ka urdhëruar këqyrjen e detajuar të vendit të ngjarjes në uzinën në pronësi të kompanisë koncesionare “Albchrome” shpk, me qëllim fiksimin, sekuestrimin dhe dokumentimin e të gjitha provave materiale. Zbatimi i këtij vendimi i është besuar oficerëve të policisë gjyqësore Bledar Xhoxhaj dhe Hasan Asllani, të cilët janë asistuar në terren nga ekspertët kriminalistikë të Drejtorisë Vendore të Policisë Elbasan.
Aksioni i organit të akuzës erdhi menjëherë pas publikimit të raportit zyrtar të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, i cili ka faturuar një seri shkeljesh të rënda mjedisore brenda Fabrikës së Ferrokromit. Inspektimi ka zbuluar praninë e më shumë se 300 tonëve pluhura të kapura nga filtrat e oxhaqeve, të cilat klasifikohen me kode zyrtare si mbetje me rrezikshmëri të lartë mjedisore. Këto mbetje përmbajnë përqendrime tejet të larta të metaleve të rënda dhe ishin paketuar në mënyrë primitive me thasë të thjeshtë, duke u braktisur në qiell të hapur për muaj të tërë dhe pa asnjë masë mbrojtëse ndaj kushteve atmosferike.
Përveç pluhurave të oxhaqeve, ekspertët e AKM-së kanë evidentuar një menaxhim të papërgjegjshëm të skorjeve të ferrokromit, vend-depozitimi i të cilave runs i paizoluar, pa rrethim mbrojtës dhe pa asnjë kanalizim sigurie. Si pasojë e kontaktit të drejtpërdrejtë me ujërat e shiut, ujërat e ndotura që gjenerohen nga ky proces industrial rrjedhin jashtë çdo kontrolli, thithen nga toka dhe helmojnë në mënyrë progresive basenet e ujërave nëntokësore në të gjithë zonën e Paprit.
Rreziku që kanoset nga kjo ndotje mjedisore prek drejtpërdrejt jetën e mijëra banorëve dhe punëtorëve të zonës. Raporti teknik i mjedisit nërmjetëson se thithja e pluhurave toksike dhe konsumi i ujit të kontaminuar shkaktojnë drejtpërdrejt kancer të mushkërive, si dhe rrisin ndjeshëm riskut për zhvillimin e tumoreve në stomak, mëlçi dhe veshka. Krahas efekteve kancerogjene, ekspozimi i vazhdueshëm ndaj këtyre metaleve të rënda shkakton dëmtime të pakthyeshme në rrugët respiratore, përfshirë bronkitin kronik dhe fibrozën pulmonare, ndërsa mbart edhe veti mutagjene që dëmtojnë strukturën e ADN-së dhe krijojnë rreziqe serioze riprodhuese te gratë shtatzëna.
Hetimet e Agjencisë së Mjedisit kanë nxjerrë në dritë edhe shkelje administrative të natyrës dytësore brenda rrethimit të uzinës. Është konstatuar se firma “Albchrome” ka operuar në mënyrë klandestine një stacion të tërë karburanti, i cili nuk holds i deklaruar në dokumentacionin zyrtar dhe as i përfshirë në lejen mjedisore të institucionit.
E gjithë kjo situatë mjedisore shoqërohet edhe me hije të forta dyshimi mbi menaxhimin financiar të kompanisë “Albchrome”, e cila aktualisht menaxhohet nga kapitali turk dhe gëzon me koncesion minierën e madhe të Bulqizës, së bashku me fabrikat e pasurimit në Burrel, Klos dhe uzinën në Elbasan. Pasqyrat financiare të depozituara në Qendrën Kombëtare të Biznesit tregojnë se kompania ka raportuar bilance me humbje dramatike gjatë dy viteve të fundit. Pasi deklaroi një humbje prej rreth 720 mijë eurosh në vitin 2024, kompania ka raportuar për vitin 2025 një bilanc negativ prej plot 15 milionë eurosh, çka ka ngritur pikëpyetje të mëdha mbi skemat e përdorura me të ardhurat e nxjerra nga pasuritë nëntokësore të kromit shqiptar dhe transferimin e tyre në sistemin bankar.
